Ən son

Qeyri-müsəlmanların Axirət dünyası

14 Oktyabr 2020 - 14:45

Bütün müsəlman alimləri yekdilliklə islam dinindən öncə gəlmiş ilahi dinlərini qəbul edir və zəmanələrinin dini göstərişlərinə əməl edən insanları cənnət əhli sayırlar. İslamın gəlişindən sonra isə artıq keçmiş dinlər, keçmiş qanunlar kimi kənara qoyulmalı, yeni və eyni zamanda son din olan islam şəriətinə əməl olunmalıdır. İslamın haqq din olduğunu bilə-bilə ona iman gətirməyənlər isə cəhənnəm əhli sayılırlar. Necə ki, Qurani-kərim buyurur: "Kafirlərə gəldikdə, onlara dünyada və axirətdə şiddətli əzab verəcəyəm. Onların heç bir köməkçisi olmayacaqdır!". (Ali-İmran, 56) Hətta uca Allah belə şəxslərin öz dinlərində qalıb, ona əməl edəcəklərinin faydasız olduğunu vurğulamışdır: "Kim islamdan başqa bir din ardınca gedərsə, (dini və ibadətləri) heç vaxt ondan qəbul olunmaz və o, axirətdə zərər çəkənlərdən olacaq!". (Ali-İmran, 85).

Sözsüz ki, qeyri - müsəlman bir şəxsin islamın haqq din olduğunu öyrənməsi üçün ilk növbədə onun haqqında araşdırma aparması lazımdır. Amma nəzərə alsaq ki, dinlər arası tədqiqat hər kəsin bacaracağı bir iş deyil, bu zaman məsələ bir az mürəkkəbləşir. Çünki hər kəs hər bir zaman həqiqəti və gerçəkliyi görə bilmir. Xüsusilə də insanlar adətən öz ata-babalarının dinlərində qalır və başqa dinlər haqqında araşdırmaq, onların maraq çərçivəsində belə olmur. Belə olan halda onların axirət dünyası haqqında fikir yürütmək, islamı bilərəkdən qəbul etməyən şəxslərin qətiyyətlə Tanrı əzabına düçar olacaqları barədə danışmaq qədər asan olmur.  Şübhəsiz, bu məsələni çözmək üçün ilk növbədə unutmamalıyıq ki, Allah-taala insanlara eyni dərəcədə və eyni ölçüdə nemət bəxş etməmişdir. Birini gözəl birini çirkin, birini sağlam birini xəstə, hətta birini varlı və birini kasıb ailədə dünyaya gətirmişdir. Əlbəttə, Allah-taala adil oduğundan qiyamət günü insanlarla onlara verdiyi nemətlər əsasında sorğu-sual edəcək. Xəstə və kasıb şəxsdən "nəyə görə həccə getmədin?" deyə soruşmayacaq. Çünki ona ağır və çətin səfər olan həcc ziyarəti üçün sağlam bədən və sərvət  əta etməmişdir. Allahın ən dəyərli nemətlərindən biri də, bir insanın müsəlman ailəsində dünyaya gəlməsi və müsəlman ölkəsində böyüməsidir. Bu nemət hər kəsə nəsib olmadığına görə, insanların islam dininin qarşısında olan məsuliyyətləri də fərqlənir. Allah-taala nə qədər ki, islamın həqiqət üzünü, onun kamil bir ilahi din olduğunu öz bəndəsinə göstərməmişdir, o haqda həmin bəndəsindən heç bir sual soruşmayacaq, islama iman gətirmədiyi üçün öz bəndəsini cəzalandırmayacaq. Bu tezis, birmənalı olaraq Quranın öz məntiqinə əsaslanır. Qurani-kərimdə oxuyuruq: "Biz peyğəmbərləri (möminlərə) müjdə gətirən və (kafirləri) əzabla qorxudan olaraq göndərdik ki, daha insanlar üçün dəlillərdrdən sonra Allaha qarşı bir bəhanə yeri qalmasın." (Nisa, 165) Quranın bu məntiqinə əsasən, əgər bəndənin Allaha qarşı bir bəhanə yeri qalmışsa, o zaman onun üzrü və bəhanəsi qəbul olunacaq. Təsəvvür edin ki, Avropada böyümüş heç bir islam dini haqqında düzgün məlumatı olmayan, hətta bəzi hallarda islam düşmənlərinin antitəbliğat xarakterli informasiysı nəticəsində islama qarşı bədbin olan bir insandan Allah-taala qiyamət günü "nəyə görə islam dininə iman gətirmədin?" deyə soruşarsa, nə qədər məntiqə uyğun olar? Axı bu iş onun potensiyalından və düşüncə çərcivəsindən kənar idi. Hələ Afrika çöllərində yaşayan, sivilizasiyadan uzaq, hətta dünyada hakim olan mövcud dinlərin adını belə eşitməyən şəxslərin çarəsiz hallarını demirəm! Mehriban Allah da öz buyurduğuna görə insanları heç zaman öz istedadlarından artıq bir şeyə məcbur etməz. Qurani-kərimdə oxuyuruq: "Allah heç kəsi bacaracağından (istedadından) artıq bir işə mükəlləf etmir". (Talaq,7).

Deməli,  müsəlman mühitində yaşamadığına görə, islamın həqiqətindən və gözəlliyindən xəbərsiz olan insanları axirət günü müsəlman olmadıqları üçün cəza gözləmir. Bu çarəsiz insanların mühakiməsi onların ağlı və vicdanı əsasında həyata keçəcək. Hədislərimizə görə, "ağıl" insanın batini peyğəmbəridir. Bu peyğəmbər nəfsanı istəklərin və yersiz təəssübkeşliyin vasitəsi ilə zəncirlənməsə, insanı harada olusa olsun haqqa doğru çəkib aparacaq. Mötəbər kitablardan olan "Üsuli-kafi"nin, "əql və cəhl" fəslinndə belə rəvayət olunur: "Bir şəxs beşinci imamdan soruşdu: Ağıl nədir? İmam cavabında buyurdu: Elə bir şeydir ki, onun vasitəsilə Allaha pərəstiş olunur və behişt qazanılır". Nəticə etibarı ilə, ağıl hər kəsə  verildiyi üçün ondan düzgün istifadə olunarsa, Allahı tapmaq, Ona tapınmaq və behişti qazanmaq mümkün olacaq. Şübhəsiz, insanların ağlı, onların fiziki gücləri kimi bir-birlərindən fərqli olduğu üçün, onlar eyni şəkildə mühakimə olunmayacaq. Bu barədə Məhəmməd peyğəmər (s) belə buyurmuşdu: "Allah-təala qiyamət günü insanları, onlara verdiyi ağıla əsasən sorğuya çəkəcək".(Üsuli-kafi, əql və cəhl).

Əxlaqi məsələlərə gəldikdə isə, insanlar bu məsələləri düşünməkdə bir-birləri ilə əqli cəhətdən o qədər də fərqlənmirlər. Hər bir insan dinindən və irqindən fərqli olmayaraq öz ağıl və vicdanı ilə xeyir və şərrin, pis və yaxşının nə olduğunu tanıyır. Həmçinin, hər vicdanlı şəxs yaxşı iş görməyin düzgün və pis iş görməyin səhv olduğunu bilir. Məsələn, ədalətli və insaflı olmaq, başqalarının haqqını yeməmək, doğru danışmaq, vəfalı və sədaqətli olmaq, valideynə və müəllimə hörmət, uşaqlara və qocalara qayğı, insanlala yaxşı və mehriban davranmaq, bacardıqca cəmiyyətin rifahı üçün maddi və mənəvi xidmət, kimsəsizlərə və yetimlərə kömək və bu kimi mənəvi keyfiyyətlər heç bir dinə mənsub olmayan insanların da düşündükləri və qəbul etdikləri əxlaqi normalardır. Elə islam dininin də özəyi və önəmli istəyi əxlaqdır. Belə olduqda, qiyamət günü qeyri müsəlmanlar öz ağıl və vicdanı ilə qəbul etdikləri bu əxlaqi keyfiyyətlərə görə cavab verməli olacaqlar. Əgər onlar öz həyatlarını əxlaq və mənəviyyat üzərində qurmayıblarsa, heç bir zaman cənnətə daxil olmaz, hətta etdikləri pis əməllərə görə cəhənnəm odunnda yanmalı olacaqlar. Əks təqdirdə, heç bir maddi mənfəət güdmədən gözəl əxlaqa yalnız gözəl olduğu üçün əməl edənlər, ömürlərini riyasızlıqla paklıq uğrunda, mənəviyyat və insaniyyət yolunda həsr etmiş şəxslər isə, Alllahın ədalətinə və Onun sonsuz mərhəmətinə görə labüddür ki, cənnət əhli olsunlar. Əslində xeyirxah və pak insanlar zahirdə müsəlman olmasalar da, əməldə müsəlman sayılırlar. Unutmayaq ki, "Allah yaxşılıq edənləri sevir". (Ali-İmran, 134).

Əlbəttə, artıq modern dünyada hər bir şey haqqında məlumat toplamaq asanlaşıb. Nəzərə alsaq ki, Allah-taala hər kəsin batinində həqiqət axtarması üçün bir maraq hissi qoymuşdur və islamın həqiqətini və gözəlliklərini görmək də çətin bir şey deyil, bu potensiyal yaşadığımız dövürdəki qeyri müsəlmanların məsuliyyətini bir az artırır. Əgər bugünün imkanları ilə onlar doğrudan da yenə islamın həqiqətini görməyə qabliyyətləri olmasa, yuxarıda dediyim çarəsiz insanların qrupuna aid olunurlar. Allah da çarəsiz insanları bilərəkdən kafir qalan insanlardan istisna edib, onların haqqında belə buyurmuşdur: "Kafirlərin sığınacaqları yer cəhənnəmdir. O necə də pis yerdir! Yalnız hicrət etməyə (haqqa tapınmağa) yol və çarə tapa bilməyən aciz kişi, qadın və uşaqlar müstəsnadır. Ola bilsin ki, Allah onları əfv etsin. Allah əfv edəndir, bağışlayandır!". (Nisa, 97-98).


 

 

Dr. HacıTofiq Əsədov