Ən son

Həzrət Əlinin (ə) davranışlarından nümunələr

01 Dekabr 2009 - 14:03

a) Həzrət Əlinin (ə) azlıqda qalan məzhəblərə münasibəti

İmam Əli (ə) azlıqda qalan məzhəblərin nümayəndələri ilə alicənablıqla rəftar edirdi. İslam Peyğəmbərlərinin (s) yaxşı əxlaqı və səbri, təmkini bir çoxlarının iman gətirməsinə səbəb kimi, İmam Əli də (ə) öz əbədi, mətin və məntiqi rəftarı ilə müsəlman olmayan xeyli şəxsi İslam dilinə cəlb etmişdir.

Bu mənada qısa şəkildə bir neçə hadisəyə işarə edirik:

«İki müsafir-biri müsəlman və digəri kitab əhli idi-yolda rastlaşdı. Söhbət əsnasında məlum oldu ki, onların məqsədlərinin müəyyən hissəsi üst-üstə düşür və eynidir. Müştərək yolları sona çatdı. Müsəlman Kufə tərəfə getmədi. Kitab əhli bunun səbəbini soruşdu. Müsəlman dedi: «Səni bir qədər müşaiyət etmək və ötürmək istəyirəm, çünki bizim Peyğəmbərimiz (s) buyurub: «İki nəfər yolda səfər yoldaşı olduqda, bir-birinin boynunda haqqı olur». Kitab əhli həmin qeyri-müsəlman bir qədər söhbətdən sonra dönüb müsəlman oldu. Və o, səfər yoldaşının müsəlmanların rəhbəri Əli İbn Əbutalib (ə) olduğunu biləndə daha çox heyrətə gətdi» (Vəsailəş-Şiə, cild 11, səh 49). Həzrət Əlinin (ə) azlıqda qalan məzhəblərə münasibəti barədə müxtəlif hekayətlər vardır ki, onların bir qisminə mərhum Şeyx Müfidin «İrşad» kitabında işarə edilmişdir.

 

b) Doğru yola dəvət

Həzrət Əlinin (ə) xilafəti dövründə zirehi itmişdi. Bir müddət keçəndən sonra həmin zirehi bir xristianın evində tapdılar. İmam (ə) öz zirehini geri almaq üçün onu qazinin yanına apardı və buyurdu: «Bu zireh mənimdir. Onu nə satmışam, nə də bir kəsə hədiyyə vermişəm».

Xristian kişi dedi: «Bu zireh mənimdir. Ancaq Əlinin (ə)dediklərini də təkzib etmirəm (Bəlkə bir yanlışlıq var)».

Qazi dedi: «Ya Əli (ə), siz iddiaçısınız, sizin qarşınizdakı da bunu inkar edir. Siz gərək dəlil-sübut gətirəsiniz». İmam (ə) buyurdu: «Mənim heç bir şahidim yoxdur».

Məhkəmə xristian kişinin xeyrinə hökm çıxartdı. O, zirehi götürüb getdi. Bir neçə addım atmışdı ki, vicdan əzabı çəkdi, geri qayıdıb dedi: «Bu cür hakimiyyət peyğəmbər hakimiyyətidir». Zirehi Əliyə (ə) qaytardı və bir müddətdən sonra müsəlman oldu» (Biharəl-ənvər, cild 41,səh.52)

 

c) Həzrət Əlinin (ə) uşaqlarla rəftarı və şəhid övladlarına nəvazişi

Bir gün Həzrət Əli (ə) gördü ki, bir qadın tövşiyə-tövşiyə çiynində su tuluğu aparır. İmam (ə) su tuluğunu ondan alıb qadının evinə qədər gətirdi. Bir neçə uşaq dayanıb intizarla onun yolunu gözləyirdi. Ərinı soruşdu: «Niyə belə kimsəsizsən?». Qadın cavab verdi: «Ərim Əlinin (ə) əsgəri idi. Cəbhəyə getdi və şəhid oldu. İndi mən bu neçə uşaqla tək qalmışam».

İmam (ə) çox mütəəssir oldu, daha heç nə demədi, çıxdı getdi. Ertəsi gün Həzrət Əli (ə) bir qədər xurma, ət və un götürüb o evə gəldi və buyurdu: «Bir xeyir iş görmək istəyirəm; əgər icazə versəniz, çörək bişirməkdə, ya uşaqları saxlamaqda sizə kömək edərəm».

Qadın dedi: «Çörək bişirmək mənim boynuma, sən uşaqlara bax». Qadın xəmir yoğurmağa başladı. Həzrət (ə) uşaqlara xurma verdi və buyurdu: «Övladlarım, əgər Əli ibn Əbutalib sizin haqqınızda bir günah iş tutubsa, onu bağışlayın».

Xəmir gələndə qadın onu çağırdı: «Ey Allahın bəndəsi, təndiri hazırla». İmam (ə) təndiri alışdırdı; alov dilləri şölə çəkəndə öz üzünü oda yaxınlaşdırdı və ürəyində dedi: Odun istisini hiss et. Yetimlər barəsində haqsızlıq edən adama bu layiqdir».

Bu zaman qonşunun arvadı gəldi və İmamı tanıdı. Ev sahibəsinə dedi: «Sən bu kişini tanıyırsan?». Mənfi cavab aldı. Qonşu qadın dedi: «Bu kişi müsəlmanların İmamı və İslam cəmiyyətinin rəhbəri Əli ibn Əbutalibdir». Qadın çox narahat oldu və utandı. İmama (ə) dedi: «Mən xəcalət çəkirəm. Mənim üzrümü qəbul edin və məni bağışlayın». İmam (ə) buyurdu: «Mən sizdən üzr istəməliyəm ki, sizə qarşı günah işlətmişəm» (Əl-ədalətül-insaniyyət, səh.63)

 

d) Həzrət Əlinin (ə) cavanlarla rəftarı

İmam Əli (ə) hakimiyyəti dövründə öz nökəri Qəmbər ilə bazara getdi və iki paltar aldı. Birinə üç dirhəm, o birinə iki dirhəm verdi. Sonra nökərinə buyurdu: «Üç dirhəmlik köynək sənindir. Nökər dedi: «Ey mənim mövlam, yaxşı olardı ki, bahalı köynəyi siz götürərsiniz». İmam (ə) buyurdu: «Sən cavansan, başqa cavanlar kimi, gözəl və səliqəli geyinmək istəyirsən. Bundan əlavə, mənim paltarım sənin paltarından yaxşı olsa, öz Allahımdan utanaram. Çünki Peyğəmbər (s) tabelikdə olan adamlar haqqında belə bir göstəriş vermişdir: «Özünüz yediyiniz xörəkdən onlara da yedirin, geydininiz libasdan onlara da geyindirin». («Biharəl-ənvar» cild 21, səh 52)

 

e) Həzrət Əli (ə) bir ər kimi

Həzrət Əlinin (ə) həyat yoldaşı ilə rəftar üsulu hamı üçün həyat güzgüsüdür və o böyük şəxsiyyətin vurğunları da evladlıq məsələlərində onun rəftar və hərəkətlərini öz ailələri üçün nümünə saymalı, ailə ocağı eşq və səfə ocağına çevirməlidir. Həzrət Əli (ə) Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) məhəbbəti, onun misilsiz səbr və dözümü müqabilində minnətdarlıq edir, həmişə Fatimənin (s.ə) varlığını özünün xüsusi təkidlə qeyd edir. Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) şəxsən özünə bu həqiqəti dəfərələ bildirmişdir və onun səbri dözümü üçün minnətdarlıq etmişdir.

Ancaq Fatimeyi-Zəhranın (ə) şəhadətindən sonra sanki Həzrət Əli (ə) gücsüzləşmişdi, səbirsiz-təmkinsiz olmuşdu. Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra Fatimeyi-Zəhranın (ə) ayrılığını ən ağrılı dərdlərdən biri sayır və Allahdan özü üçün səbr və hövsələ diləyirdi.

Həzrət Əli (ə) öz həyat yoldaşının ayrılığı haqqında Allah elçisinin qəbrinə xitabən deyirdi: «Ey Allahın elçisini, Zəhradan ayrılığın təsiri nəticəsində gücüm zəifliyə, səbrim kəmhövsələliyə çevrilibdir. Ey varlıq aləminin xilaskarı, sənin əmanətin əlimdən alındı. Ancaq bil ki, bundan sonra mənim hüznüm və kədərim həmişəlikdir. Fatimənin (s.ə) ayrılığından gecələr güzümə yuxu getməyəcəkdir». «Müstədrəkül-vəsail» cild1, səh210)

O bənzərsiz insanın, yorulmaz mücahidin, Allah yolunda mübarizin bu cümlələri göstərir ki, Fatimə (ə.s) Həzrət Əli (ə) həyatında, əhval-ruhiyyəsində və dəyanətində necə də böyük rola malik olmuşdur. O, zəif vücudlu Fatimeyi-Zəhraya (s.ə) nə qədər bağlı imiş. Onun sevgisini necə də unutmamışdı və hətta mehriban həyat yoldaşı şəhid olandan sonra da ona təşəkkür edirdi. Bəlkədə də buradakı (sənin qonşuluğuna köçən) sözlərinə görə Fatimənin (s.ə) –Həzrət Əlinin (ə) həyat yoldaşının naməlum qəbrinin Allah elçisinin qəbri yanında olduğunu güman etmək olar. Həzrət Əli (ə) öz ömür-gün yoldaşının dəfni zamanı özünün mehriban və əziz Allahına müraciət edərək dedi, «İlahi mən Sənin Peyğəmbərinin (s) qızından razıyam. İlahi, o, qəbrdən qorxur, ona rahatlıq bəxş et!» «Nəhcül-baləğə» xütbə 193).

Fatimeyi-Zəhra (s.ə) o boyda əzəmət sahibi olmasına baxmayaraq, yenə Əmirəl-mömininin (ə) razılığına möhtac idi. Buna görə İmam (ə) həyat yoldaşına bəslədiyi razılıq və məhəbbət hislərini Xudavəndi –aləmin hüzurunda dilinə gətirdi.

Xülasə, o, kamil, bütün ləyaqətli sifətlərə malik və çoxcəhətli istedad sahibi olan bir insan idi. Mübarizə aparmaqda ərəblərin ən mübarizi, gecələr ibadət etməkdə ən yaxşı abid idi. Cəmiyyət içində ən ədalətli bir şəxs idi ki, bütün qələm sahiblərinin etirafına görə, ölümü ilə ədalət öldü və o, ədalətinin çoxluğundan ibadət mehrabında şəhid oldu. O, insanların ən şücaətlisi olmasına baxmayaraq, eyni zamanda yetim qarşısında diz çökərdi, rəhmət əlini onun başına çəkərdi və göz yaşı tökərdi. İnsanlara müraciət etmək məqamı gələndə o, ən fəsahətli xitablar edərdi; əlinə qələm adığı vaxt, qələmi nitqindən iti olardı: onun qələminin damcılarından şərəfli, əvəzsiz kəlamından uca, Allah kəlamından aşağı olan bir kitab-yəni «Nəhcül-bəlağə» kitabı yaranmışdır. Əli (ə) kamil bir insandır. Əli (ə) haqq-həqiqət ölçən tərəzidir. Əli (ə) vəsfə sığmaz bir şəxsiyyətdir. Həzrət Əli (ə) bütün varlıq aləmini əhatə eliyə biləcək bir əzəməti özündə birləşdirmişdir. Əli (ə) yalnız bir döyüşçü deyildi. Eləcə də yalnız bir siyasətçi deyildi. O, hər bir vəziyyətdə və şəraitdə kamil insa və islamı sifətlərə malik bir şəxsiyyət idi. O, elə bir şəx deyildi ki, bir neçə günlük hakimiyyəti üçün öz dünyasını satsın. Bir sözlə Əli (ə) Allahın ləyaqətli bəndəsi idi. O həqiqətən kamil insan nümunəsi idi. İlahi sən özün tarixin bu əbədi qəhramanını tanımaqda və onun getdiyi doğru yolda irəliləməkdə bizə kömək ol.

 

 

Seyyid Əli Əkbər Ocaq-Necat