Ən son

<p align="justify">Mələklərin e’tirazının səbəbləri</p>

03 Noyabr 2009 - 15:39

İndi görək mələklər niyə görə bu sözü dedilər. Yə’ni nə əsasla insanın keçmişinə bu pis işləri, fəsadı və qan tökmələri nisbət verdilər.

Qısa desək, bu sual idi, yoxsa e’tiraz? Bu barədə fikir ayrılığı ilə bərabər imamlarımızın (ə) rəvayətlərində də müxtəlif səbəblər qeyd olunmuşdur. Bütün bunlardan belə nəzərə çarpır ki, bu söz, e’tiraz, Allahın işində tərəddüd, insanların eyblərini axtarma və bu kimi xüsusiyyətlərdən ola bilməz, çünki mələklər Allahın ən istəkli bəndələri olmaqla bərabər onların zehinlərindən günahın fikri belə keçmir. Bəlkə məqsədləri bu xilqətin həqiqətini bilmək və onun hikmətindən xəbərdar olmaq idi. Sadəcə olaraq e’tiraz etmək əvəzinə onun səbəbini bilmək istəyirdilər. Lakin belə bir sual qarşıya çıxır: Niyə görə yaranışın həqiqət və səbəbini bilmək üçün bu cür soruşdular: -“İstəyirsən yer üzündə elə bir şəxsi seçəsən ki, pis işlərlə məşğul olub, qan töksün?” İnsan nəslinin yer üzündə fəsad və qan tökməklə məşğul olmasını haradan bilirdilər? Bu suala neçə dəlil və səbəb qeyd olunmuşdur:

1. Çünki Allah taala onlara əvvəlcədən xəbər verdi: “Mən yer üzündə xəlifə, canişin seçmişəm” Mələklər insanın yer əhli, maddi olub qəzəb və şəhvətdən mürəkkəbləşmiş, dünyanın da ziddiyyət, məhdudiyyət və narahatlıq dünyası olduğunu bilərək, həyatın davamı bu varlıqlar arasında və belə mühitdə istər-istəməz fəsad və qan tökməklə qurtarmasını zənn etdilər.

2. Adəmin yaranışından öncə dünyaya insanlar, ya cinlərin bir nəsli gəlib yer üzündə fitnə-fəsad, müharibə və qan tökməklə məşğul olub, nəticədə isə ya özləri həlak olublar, ya da mələklər onları həlak etməyə Allah tərəfindən əmr olunublar.

Hətta bə’ziləri şeytanın da onlardan olmasını, həlak olduqdan sonra mələklərin onu göylərə aparmasını və öz aralarında ona yer verməsini zənn edirlər. Belə mə’lum olur ki, mələklər insanın keçmişindən xəbərdar olduqları üçün, Allahdan bu tərzdə sual etdilər. Onun dərgahına e’tiraz surətində müraciət etdilər ki, bu səbəbin təsdiqi üçün bizdə kifayət qədər şahid və rəvayət vardır.

3. Allah taala öz istəyini onlara aşkar edəndə onlara dedi: “Mən özümə yer üzündə canişin seçmişəm.” Mələklər soruşdular: -“Bu canişin kimdir və onların rəftarı necədir.” Allah taala izahat verəndə onun yer üzündə fitnə-fəsad, qan tökməklə məşğul olmağından onları agah etdi. Bu vaxtı mələklər dedilər:

-”Yer üzündə elə bir şəxsi seçmisən ki, fitnə-fəsad törətsin.”

4. Mümkündür heç bir keçmişi nəzərə almadan bu sözü deyiblər, bəlkə də özlərini xəlifəlik haqqı olduğunu bildirmək istəyiblər. Yə’ni bu şöhrəti özlərinə layiq biliblər, ona görə də onun arxasınca dedilər:

-”Biz Səni həmişə təsbih edib, hamılıqla sitayiş edirik.”

Hər halda onlar Allaha e’tiraz etmək istəmirdilər, bəlkə eşq və məhəbbət üzündən bütün ona qarşı olan itaətsizliyin, üsyanın, Allah qarşısında müxalifət bayrağı tutan, fitnə-fəsad törədən və əmrdən boyun qaçıran bir şəxsin yaranmasını istəmirdilər. Bəlkə bu sözlərinin mə’nası bu olsun ki, biz nə qədər istəsən sənə təsbih, həmd, sitayiş edəcəyik, artıq yer üzündə buna görə fitnə-fəsad törədən, qan tökən bir mövcudun yaranmasına ehtiyac olmasın. Amma bu itaətsizliyin məhz onların özlərindən olan Əzazil (sonralar İblis adı ilə şöhrətlənən) adlı bir fərdin təkəbbürlüyü nəticəsində baş verməsindən xəbərdar deyildilər. Buna görə də bir çox alimlər və təfsirçilər Allahın bu cavabını -”Mən bilən şeyləri siz bilmirsiniz” İblisin gələcəkdə etdiyi təkəbbürlüyünə işarə kimi yozurlar, yə’ni siz mələklər sizinlə yaşayan, sizinlə bərabər təsbih, həmd, ibadət edən İblis təki şəxsin qəlbindən agah deyilsiniz və onun mütəkəbbir, özünüsevən, xudbin olduğunu bilmirsiniz. Bu pis sifətlər səbəbindən mən onu öz dərgahımdan qovdum.