Ən son

ქრისტიანები და ქრისტიანობა ყურანში (5-ნაწილი)

03 Mart 2017 - 11:23

სევერიოსის სწავლების მიხედვით, ღმერთი `მოქმედი ძალაა~ (ენერგიაადა არა გონი. ღვთის სიტყვის განსხეულება იესოში კი იმას ნიშნავს, რომ მასში სხეულდება ადამიანური ღვთაებრიობა ან ღვთიურ-ადამიანური დაუნაწევრებელი ენერგია. ადამი, ან ზოგადად ადამიანი ამ ენერგიის მეშვეობით პოულობს ხსნას სატანური ძალებისაგან, რომლებიც მას ცოდვისაკენ უბიძგებენ, რათა ამ ცოდვის მსჯავრი დააკისრონ. ქრისტიანებს კი წირვაში მონაწილეობით შეუძლიათ მიიღონ ხსნის მადლი. სევერიოსის ნააზრევის ამოსავალი წერტილი სწორედ ამ ღვთაებრივი ძალის ცნებაა, რომელიც თავს იჩენს ადამიანის ცხოვრების მეშვეობით ან ამ ცხოვრების შიგნით და ამგვარად მთელ კაცობრიობას უმკვიდრებს უსაფრთხოებას. სევერიოსი ამბობსიესოში რომ ღვთიური და ადამიანური ბუნება ერთმანეთისაგან განცალკევებულად არსებულიყო, საბოლოოდ, ამას არანაირი შედეგი არ მოჰყვებოდა. (13, 257). თუმცა მსოფლიო საეკლესიო კრებათა ოფიციალური თვალსაზრისით და დღევანდელ ქრისტიანთა უმრავლესობის რწმენით, იესოში ღვთაებრივ კაცებრივი ბუნება ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად არსებობს.

რაც შეეხება აღმოსავლეთ სირიელებს ანუ ნესტორიანელებს, მათი რწმენის საყრდენს ღვთის უდრეკობისა და ტკივილით მოუწყვლელობის რწმენა წარმოადგენს. ამის გამო ისინი უფლის დედის, ღვთის მშობლის ცნებას უარყოფდნენ, რადგან მათი აზრით, მარადიული უფალი შეუძლებელია ადამიანის შვილი იყოს. თუმცა ნესტორიანელები არ უარყოფდენ, პირიქით, მუდმივად აპელირებდნენ  ქრისტეს კაცებრივ ბუნებაზე, რადგან მათი თქმით, იესომ ადამიანად ქცევის, თავის დამდაბლებისა და ყრმად განსხეულების მეშვეობით სძლია ეშმაკს. იგი ადამიანის მსგავსად გამოცდილ იქნა, მაგრამ არა სცდუნდა. ბოროტთან ბრძოლაში კი არანაირი ისეთი ღირსება არ გამოუვლენია, ჩვენ რომ არ გაგვაჩნდეს. (13, 258)

მთელ ამ მსჯელობაში მთავარი მაინც არის ქვეტექსტი, რომლის მიხედვითაც უწინდელ თაობები სატანას ცდუნებას ვერ მიუხვდნენ და სწამდათ, რომ ადამიანს შეუძლია ღვთის მცნებები და კანონები მთლიანად შეასრულოს, ამიტომაც ეს თაობები ღვთისადმი ურჩობისათვის იქნენ განწირული. დღეს კი ადამიანმა იცის, რომ მისი ბუნებისათვის მორჩილება შეუძლებელი და უცხო არ არის და სწორედ ამ შემეცნების მეოხებით იქმნა შემძლე მორჩილებისა. ამდენად, არც ქრისტე _ ადამიანი და არც ჩვენ მოკლებულნი აღარა ვართ ღვთის მადლსა და შემწეობას. მესიამ თავისი განკაცებით სძლია ეშმაკს, ხოლო თავისი თავისაგან დაცლითა და ყრმის სახის მიღებით კაცს თავმდაბლობის უმაღლესი მაგალითი მისცა.

აი ასეთია ჩვენთვის საინტერესო პერიოდის ქრისტიანობის გავრცელებისა და მისი ძირითადი მიმდინარეობების ზოგადი სურათი, რომელთა უფრო დაწვრილებით განხილვას აქ აღარ შევუდგებით, რადგან ეს არ არის ჩვენი კვლევის მთავარი ამოცანა. უბრალოდ, ყურანში ქრისტიანობისა და ქრისტიანული ელემენტების მკვლევარი ძალაუნებურად ვერ ასცდება იმჟამინდელი ქრისტიანობის ანალიზსაც, რათა ამის მეშვეობით გარკვეული სისტემის ფარგლებში შეისწავლოს ყურანში მოცემული მსჯელობანი ამ თვალსაზრისით და თუნდაც, თავი მოუყაროს მთელ ამ არაერთგვაროვან, ხშირად ურთიერთგამომრიცხავ და ურთიერთსაწინააღმდეგო შეხედულებებს ქრისტიანული რწმენის არსის თაობაზე.

აქვე ბუნებრივად ჩნდება მეორე შეკითხვა, რომელზე ცალსახა პასუხიც დღეს უკვე შეუძლებლად გვეჩვენება. კერძოდ ის, თუ მაშინდელი ქრისტიანობის მიმდინარეობათა და სწავლებათაგან უშუალოდ რომელს იცნობდა მუჰამად წინასწარმეტყველი თავისი სამოციქულო მისიის საწყისი დროისათვის. ამ შემთხვევაში შეგვიძლია მხოლოდ გარკვეული ვარაუდები გამოვთქვათ და ეს ვარაუდები მექის ობიექტურ სინამდვილეზე დავაფუძნოთ.

ბოლოდროინდელი გამოკვლევების მიხედვით, VI_VII საუკუნეების მექაში ყველაზე უკეთ ქრისტიანობის იმ სახესხვაობას იცნობდნენ, რომელსაც პოპულარიზაციას უწევდნენ იუდეური ტრადიციის მატარებელ ქრისტიანთა მცირერიცხოვანი დაჯგუფებები. ამ დაჯგუფებებს არასოდეს უცვნიათ ერთიანი ეკლესიის ოფიციალური მრწამსი, მაგრამ მათ შედარებითი იზოლაციის პირობებში საკუთარი თვითმყოფადობის შენარჩუნება მოახერხეს. აღნიშნული ჯგუფები იესოს ღმერთად, ღვთიური სამწევრის იპოსტასად კი არა, მესიად მიიჩნევდნენ ( 18,26 ).

თუმცა ჩვენ მაინც არ ვიცით, თუნდ ამ იუდეური ტრადიციის მქონე ქრისტიანთა მცირერიცხოვანმა დაგჯუფებებმა და თუნდ შედარებით მრავალრიცხოვანმა მონოფიზიტმა თუ ნესტორიანელმა არაბებმა რამდენად მოახდინეს გავლენა ქრისტიანობის შესახებ მექაში გავრცელებულ შეხედულებებზე.

ამ გარემოებამ ზოგიერთ მკვლევარს აფიქრებინა, რომ მექის არაბთა საერთო კულტურული თვალსაწიერი ზოგი ასპექტით ნესტორიანულ მოძღვრებასთან უფრო ახლო უნდა ყოფილიყო.

iman.ge