Ən son

Valideynə hörmət

09 Mart 2010 - 21:44

Ata-anaya  yaxşılıq  edib,  haqlarını yerinə yetirmək  vacib,  bunun  əksi  isə  haramdır.  Bu  mövzu  barədə  bir  çox  Quran   ayələri    hədislər  mövcuddur.  Bir  ayəni  diqqətinizə  çatdıraq: « Sənin  Allahın  belə  hökm  etdi:  «Ondan  başqasına  sitayiş etməyin    öz  ata-ananıza  yaxşılıq  edin.  Əgər  ata-ana  hər  ikisi,  yaxud  biri qocalıq  yaşına  çatıb  sənin  xidmətinə  ehtiyaclı olsa, onlara  «uf»  demə.  Əzab - əziyyət   vermə,  üstlərinə  qışqırma,  onların  sözlərinə  kobud  cavab  vermə,  onlara  yaxşı  sözlər  deyib  hörmət    ehtiram  göstər.  Təvazökarlıq    nəvaziş  qanadlarını  onların  üzərinə  çək    onlara  qarşı  təkəbbürlük  etmə,  mərhəmət  üzündən  onlara  lütf  göstər və  de:

« İlahi, məni  kiçik  yaşlarımda  tərbiyə etdikləri kimi,  Sən də  ata  anama  rəhm  et,  onları  bağışla!»

(İsra  24-25)

 Bu  ayədə  valideyinə  yaxşılıq  etmək,  Allaha  ibadətlə bir  sırada  qeyd  olunmuşdur.  Allah -taalaya  ibadət  etməyimiz  vacib olduğu  kimi,  valideynə    yaxşılıq  etmək  vacibdir. Sonra  əlavə edir  ki,  ata-anaya  hətta  «uf»  belə deməyin,   dediklərini  yerinə  yetirin,  onlara  hörmət  bəsləyin,  öz  adları ilə deyil,  «ata»,  «ana»  və digər  adlarla  çağırın.  Çünki   dünənə qədər  sən  onlara  möhtac  idin,  bu  gün  isə  onlar  sənin  xidmət    mərhəmətinə  möhtacdırlar.

 

Hədislərdə  valideyinə  yaxşılıq

 

İmam Sadiq  (ə)-dən  nəql  olunur  ki,  bir  kişi  Peyğəmbərin  (s)  hüzuruna  gəlib  dedi: «  Mən  Allah  yolunda  cihad  etmək istəyirəm ».  Həzrət (s)  buyurdu: «  Onda  ata-ananın  yolunda  cihad  et.  Əgər  bu  yolda öldürülsən,  Allah-taala  yanında  diri  olacaq,  ruzilərdən bəhrələnəcəksən.  Əgər  ölsən,  sənin  əcr və  savabın  Allahın öhdəsindədir. Əgər   sağ  qayıtsan,  anadan  olduğun  kimi bütün  günahlardan  paklanarsan».

  O şəxs  dedi: « Rəsulallah!  Atam-anam  hər ikisi  qocadır.  Mənimlə  birgə  olduqlarından  onların    yanından  başqa  bir  yerə  getməyinə  razı  deyillər».

 Həzrət(s)  buyurdu:  « Onda,  onların  yanında  qal!  Canım  əlində  olan  Allaha  and  olsun  ki,  ata- ananın  bir gecə  gündüz  səninlə ünsiyyətdə  olması,  bir  illik  cihaddan  üstündür».

   Valideynə  yaxşılıq  etməyin  bir  çox  müsbət  nəticələri  vardır.  Onların bir neçəsini  oxucuların  nəzərinə  çatdırırıq:

1)   Valifdeyinə  yaxşılıq edən  şəxsin  yeri Behşit  olar.

Peyğəmbərdən (s) belə  nəql  olunur: «Valideyinə  yaxşılıq  edənlərdən  ol,  yerin  Behşit  olsun.  Əgər  onların üzünə    olsan,  yerin  Cəhənnəmdir ».

2)   Valideyinə  yaxşılıq etmək  günahları  aradan  qaldırır.

  Nəql olunur ki,  bir şəxs  Peyğəmbərin  (s)  hüzuruna  gəlib  dedi: «  Dünyada  elə  bir  çirkin    qalmayıb  ki,  onu yerinə  yetirməmiş  olum.  Mənim  üçün  bir  tövbə yolu  varmı?»

   Həzrət  (s)  buyurdu: « Get,  atana  yaxşılıq  et,  günahlarının  kəffarəsi  olsun».  O şəxs  getdikdən  sonra  Həzrət (s)  buyurdu:  «Əgər  anası   sağ  olsaydı,  ona  yaxşılıq  etməsi  daha  yaxşı  olardı».

3) Valideyinə  yaxşılıq  edənə  həcc  savabı  verilər. Peyğəmbər  (s)  buyurur: «Ata-anasına  yaxşılıq    ehsan  edən  şəxs  hər  vaxt  məhəbbət,  rəhmət    nəvaziş  dolu  baxışlarla  valideyninə  baxarsa,  hər  baxışına  bir  qəbul  olunmuş  həcc  səvabı  verilir»  Dedilər:  « Ya  Rəsullalah !  Əgər  bir  gündə  yüz  dəfə    bu  işi görsə,   ona həmin  savab  verilər?.

  Buyurdu: «Bəli,  hər bir  baxışına  qəbul  olunmuş həcc  səvabı  verilir»

4 )  Allah-taala  o şəxsdən  razı  qalar.  Həzrət (s)  buyurur :  «  Allahın razılığı  valideynin  razlığı  ilə,  qəzəbi  isə  valideynin  qəzəbi  ilədir». 




5)  Mələklər  həmin  şəxsə  dua  edərlər.

     Peyğəmbər (s)  buyurur: «  Allahın  iki  mələyi  vardır.  Onlardan biri  belə  deyir:  «İlahi,  valideyninə  yaxşılıq  edənləri  pisliklərdən  qoru!».

  Digər  bir  rəvayətdə  isə  belə  deyir: «  İlahi,  valideyinlərinin  üzünə    olanları,  onlara  qəzəblənməklə  həlak  et!».

6)   Ömrün  uzanmasına səbəb  olur.

İmam  Baqir  (ə)   buyurur: « Gizlində  edilən  ehsanlar    ata- anaya yaxşılıq  insanın  yoxsulluğunu,  fəqirliyini  aradan  qaldırır,  ömrünü  uzadır,  70000  ağır    pis  ölümü  ondan  uzaqlaşdırır»

   Eyni  zamanda  valideyinə  ağ olmaq və onlara  pislik  etməyin   mənfi    ağır  nəticələri  vardır.  Onların   bəzisi  dünyada,    bəzisi də  axirətdə  baş  verir.

7)   Ömür,  mal-dövlət,  abır və heysiyyətin  azalmasına  səbəb  olur.

8)   Yoxsulluğa ,  xəstəliyə  düçar  olmağa  səbəb  olur.

Mədinə  cavanlarından  birinin  qoca  atası  var  idi.  O,  atasına  ehsan    yaxşılığı  tərk  edərək,  onu  mal- dövlətdən  məhrum  etdi.  Allah-taala  da  onun  mal-dövlətini əlindən  alıb, yoxsul  vəziyyətə  saldı,  müxtəlif  xəstəliklərə  düçar  etdi.

9)  Dünyadan   pis    ağır  aqibətlə  gedər.

10) Namazı  qəbul  olunmaz. 

İmam  Sadiq  (ə):  « Ata- anasına,  hətta  ona  zülm  etdikləri  halda,  qeyzlə,  qəzəblə  baxan  şəxsin  Allah  heç   bir  namazını  qəbul  etməz».

11) Allah - taala  onu  bağışlamaz. 

Valideynin  üzünə    olanın  bədbəxtliyi  barədə bunu  qeyd  etmək  kifayətdir  ki,  Cəbrayil (ə)  onun  haqqında  qarğış  edərək   buyurmuşdur:

«Ata - anasını  tərk  edib  onları  özündən  razı  salmayanı,  Allah  bağışlamasın!».  Rəsuli Əkrəm də (s)  Cəbrayilin  (ə) qarğışına «  amin »  demişdir

12)        Behşitə  daxil  olmaz.

Peyğəmbər (s) buyurub: «Valideyinin  üzünə  qayıdan  şəxs,  hər  hansı  yaxşı  əməli  yerinə  yetirsə  də,  heç  vaxt  Behşitə  daxil  olmayacaqdır».

 

ÖVLADIN  VALİDEYNLƏ  RƏFTARI

 

Bu bölümdə   övladın ata- anası  ilə  necə  rəftar  etməsini,  onlara  hörmət  göstərməsini  açıqlayacağıq.

   Valideynə  yaxşılıq  edib  onların  haqqını  yerinə  yetirməyin  vacib  olan  hallarndan  biri,  onlara  qarşı   ədəbli olub  hörmət  göstərməkdir.  Ona  görə də,  Əhli - beyt (ə)  hədislərində,  onlarla    birlikdə  olan  zaman,  bəzi  ədəb  qaydalarına  riayət  edilməsi   təkid  edilir.  O  cümlədən:

1)  Övlad ata,  yaxud  anasını çağıranda,  onları  öz  adları  ilə  deyil,  ləqəbləri,  künyələri,  yaxud « ata»,  «ana», «xanım»  və bu  cür  adlarla  çağırsın;

2)  Onların  qabağınca  yol  getməsin,  onlardan  əvvəl  yerə  oturmasın.

3) Onlardan  qabaq  yeməyə  başlamasın:

İmam  Səccad  (ə)  heç  vaxt  öz  anası  ilə  birlikdə  yemək  yeməz və  buyurardı: « Qorxuram,  hər  hansı  bir tikəyə əl atam, anam  da  onu  götürməyi  nəzərdə  tutmuş  olsun    bu işlə  onun  qarşısında  ədəb  qaydalarına   riayət  edə  bilməyib,  hörmətini  saxlamamış  olum.»

4)  Bir  məclisdə  oturarkən  üzünü  onlardan  başqa  tərəfə   çevirməsin;

5) Danışarkən  səsini  uca  etməsin;

6)  Elə  bir    görməsin  ki,  camaat  onun  ata - anası  barəsində  nalayiq   sözlər  deyib  lənətləsin.  Həmçinin,  qeyd  etməliyik  ki,  valideyn  dünyadan  getdikdən  sonra  da  onun  övladı  üzərində  haqqı  vardır: 

Birincisi ,  sağlığında  yerinə yetirsin. ( Əlbəttə,  bu məsələ     yalnız  böyük  oğula  aiddir);

İkincisi,   onun  vəsiyyətinə  əməl  etsin;

Üçüncüsü,  ömrünün  axırına  qədər  onları  unutmasın, Allahdan  onların  bağışlanmasını  istəyib,  onlara  rəhmət  etməsi haqda  dua  etsin.  Onların  əvəzində  sədəqə  verib,  onların  niyyəti  ilə  müstəhəb  əməllər  yerinə  yetirsi;

Dördüncüsü,  onlar  üçün  ehsan  verib  yaxşı  işlər  görşün.

Bir  sözlə,  bacardığı  qədər  onlara  mənəvi  hədiyyə  və töhfələr  göndərsin.

    Əlbəttə,  onu  da  qeyd  etməlyik  ki,  ata-anaya  tabe  olmaq  yalnız  Allahın  razılığı  olan  işlərdə  düzgündür.  Ancaq,  ata-ana  insanı  Allahın  qadağan  buyurduğu  işlərə  dəvət   edərsə,  onda  onlara  itaət  etmək  vacib  deyil. Allah-taala buyurur: «Biz insana ata-anasına yaxşılıq etməyi (onlarla gözəl davranmağı) tövsiyə etdik. (Ey insan) Əgər (valideynlərin) bilmədiyin bir şeyi Mənə şərik qoşmağına cəhd göstərsələr, onlara itaət etmə...»

(Ənkəbut-8)

                                           

İMAN