Ən son

Yaxın qonşu uzaq qohumdan yaxşıdır

09 Mart 2010 - 15:49

İslam dinində qonşuluq barədə çoxsaylı buyuruq və göstərişlər var. Burada qonşularla münasibət çox yüksək məqama sahibdir. Nə İslam dininin nazil olmasından öncə, nə də sonra heç bir qanunvericilik və sistem oxşar bir şeyə yaxınlaşmamışdı.

Allah-Təala Nisa surəsinin 36-cı ayəsində qonşuya yaxşılıq etməyi əmr etmişdir:

“Allaha ibadət edin və Ona heç bir şeyi şərik qoşmayın! Ata-anaya qohum-əqrəbaya, yetimlərə, yoxsullara, yaxın və uzaq qonum-qonşuya, yaxın yoldaş və dostlara, (pulu qurtarıb yolda qalan) müsafirlərə, sahib olduğunuz qul və kənizlərə yaxşılıq edin! Həqiqətən, Allah özünü bəyənənləri və lovğalıq edənləri sevməz!”

Həzrət Məhəmməd Peyğəm-bər (s) də həmçinin insanlara istər qohum, istərsə də eyni dinə mənsub olan bütün qonşular ilə yaxşı davranmağı əmr etmişdi. Allahın rəsulu buyurmuşdur:


“Cəbrail, qonşu ilə gözəl davranma barədə nəsihətlərini verməyə uzun müddət dayan-mırdı və mən hətta fikirləşdim ki, o, qonşunu varislər siyahısına daxil edəcək”.

Peyğəmbərimiz qonşu ilə gözəl davranmağa dair əmrlərə o qədər böyük əhəmiyyət verirdi ki, qonşuya yaxşılıq etmək və hər-hansı bir pislik etməkdən çəkinmək Allaha və Qiyamət gününə imanın əlaməti kimi bəyan edilirdi. Belə ki, Məhəm-məd Peyğəmbər  buyurmuşdur:

 “Allah və Qiyamət gününə iman gətirmiş hər bir kəs öz qonşusuna yaxşılıq etsin və Allah və Qiyamət gününə iman gətirmiş hər bir kəs öz qonşusunu gözəl şəkildə qəbul etsin və Allaha və Qiyamət gününə iman gətirmiş hər bir kəs gözəl şəkildə danışsın və səssiz olsun”.

İntellektual cəhətdən inkişaf etmiş, dininin nuru ilə düzgün yolla addımlayan, incə qəlbə sahib olan müsəlman hər zaman öz qonşusunun dərdinə şərik olmalı, halına acımalıdır. O, qonşusuna özünə arzu etdiyini arzu etməlidir. Peyğəmbərimiz çox gözəl buyurmuşdur:

“Mömin qardaşına özü üçün istəyəni arzu etməyənədək, sizlərdən heç kəs iman gətirmiş olmaz”.

Əsl müsəlman heç vaxt çətin vəziyyətə düşmüş qonşusuna qayğı göstərməkdən çəkinmə-məli və evində bişirilən yeməklərdən imkan daxilində ehtiyaclı qonşularına, xüsusilə də onların arasında naçar körpələr, yetimlər, aciz dul qadınlar və qocalar varsa, onlarla pay-laşmalıdır. Əsl müsəlman hər zaman İslam peyğəmbərinin müsəlmanların qəlbində tərbiyə etdiyi ictimai həmrəyliyi yaddan çıxartmamalıdır. Belə ki, Məhəmməd Peyğəmbər  Əbu-zərə nəsihətində buyurmuşdu:

“Ey Əbuzər, əgər şorba bişirsən, oraya bir az çox su qat və öz qonşularının qeydinə qal”.

Digər bir hədisdə Peyğəm-bərimiz buyurmuşdur:

“Yaxınlıqda ac qonşusunun olduğunu bilib özü tox yatan bir kəs mənə iman gətirməyib”.

Həmçinin hər bir insan qonşusunun ona etdiyi xırda yaxşılıqlara belə laqeydliliklə yanaşmamalıdır və qonşusuna minnətdarlığını bildirməlidir. Çünki yaxşılığın müqabilində olunan minnətdarlıq qonşular arasında qarışılıqlı simpatiya, sevgi və həmrəyliyin yaranmasına səbəb olur və onları bir-birlərinə qarşı mərhəmət göstərməyə vadar edir. Yaxşılığın müqabilində edilən minnətdarlıq ayrılmaz islami mənəvi cəhətlərdən biridir.

Əsl müsəlman xeyirhaqlığı sadəcə qohumluğu çatan və ya eyni dində olan qonşusuna etməklə kifayətlənməməlidir. O, eyni münasibəti qeyri-müsəlman qonşularına da göstərməlidir. Çünki İslamın mərhəməti o qədər genişdir ki, o, hansı dinə mənsub olmağından asılı  olmayaraq, bütün insanları əhatə edir.

Ona görə yəhudi və xristianlar hər zaman müsəlmanlar tərəfindən müdafiə olunurdular. Müsəlmanlar kitab əhli olan qonşularına qayğı göstərmiş, öz himayələri altına götürmüş və onlarla ədalətlə rəftar etmişlər.

İslam dini mömin və insaflı qonşunu müsəlmanın xoşbəxtliyinin amilləri sırasına aid edir və işarə edir ki, onun qonşuluğu sevinc və səadət, əmin-amanlıq və arxayınlıq mənbəyidir. Peyğəmbərimiz belə bir qonşunu müsəlmanın həyatında səadətin əsasla-rından biri adlandırır:

“Mömin qonşu, geniş ev və rahat minik heyvan bu dünyada müsəlmanı xoşbəxt edən amillərin sırasına daxildir”.

Həqiqətən də, pis qonşu Tanrının mərhəmətindən mərhum olan bir insandır. Məhəmməd Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:

“And olsun Allaha, qonşusu zülmündən amanda qalmayan kəs iman gətirməz!”

Müsəlman öz qonşusu ilə düşmənçilik etməyi, ona qarşı nə isə planlaşdırmağı və ya həyata keçirməyi heç fikrinə də gətirməməlidir. Axı bu onun imanını məhv edər və axirət həyatında onu uçuruma sürükləmiş olar!

Digər bir hədisdə Məhəmməd Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:

“Qonşunun evində bir dəfə oğurluq etmək insan üçün on ev yarmaqdan daha ağır nəticələrə səbəb olur”.

İslam bizlərə qonşuya qayğı göstərməyi, onun namus və ləyaqətini qorumağı, eyiblərinin üstündən keçməyi, ehtiyaclarını təmin etməyi, xanımından, qızından baxışları çəkməyi, inamsızlığını yarada bilən və ona ziyan gətirə biləcək hər bir hərəkətdən çəkinməyi əmr edir.

Bizlər qonşularımız ilə düşmən-çilik etməkdən və onlarla sözləşmədən öncə buna bizi nə vadar etməsindən asılı olmayaraq min dəfə fikirləşməliyik, çünki müsəlman insanları qonşularla savaşmaqdan çəkindirən Allah rəsulunun sözlərini heç vaxt yadından çıxartmamalıdır:

“Qiyamət günü bir-birlərilə mübahisə edənlərdən ən birinci qonşular sorğu-sual olunacaqlar”.

“Qonşusundan asılı olan bir çox insanlar Qiyamət günü deyəcəklər: “Ya Rəbbim, bu, mənim üzümə qapıları bağlayırdı və mənə nə isə lazım olanda mənə rədd cavabı verirdi!”

İslam, müsəlmanları bütün hissələri bir-birinə sıx şəkildə bitişik olan hündür binaya bənzədir. Bu binanın tikildiyi hər kərpic bu icmanın üzvlərindən biridir və bu kərpiclərin hər biri möhkəm olub digərlərilə bərk birləşməlidir ki, binanın dayanıqlıq və uzun ömürlüyünü təmin etmiş olsun. Çünki əks təqdirdə bu bina dağıla bilər.

Müsəlmanların həmrəyliyi və qarşılıqlı dəstəyi barədə danışdıqda Peyğəmbərimiz necə də gözəl misal çəkir:

 “Möminlər bir-birlərinə sevgi, mərhəmət və şəfqət göstərməkdə bir bədənə bənzəyirlər: xəstəlik onun bir üzvünə zərər vuranda, bütün bədən buna yuxusuzluq və hərarət ilə cavab verir”.

İslam dininə görə, qonşu öz qonşusunun zülmünə zülm ilə cavab verməməli və ona edilən pisliklərə dözüm nümayiş etdirməlidir. O ümid etməlidir ki, qonşusu etdiyi pisliklərinə eyni şəkildə cavab almadığını və səbr, mülayimlik və təmkinlik göstərildiyini gördükdə düzələcək və zülm etməyə davam etməyəcək.

Gəlin bizlər də qonşularımızı bağışlamağı bacaraq və bununla da Allahın bizləri mükafatlan-dırdığına ümid bəsləyək! Gəlin inanaq ki, etdiyimiz güzəştlər nəzərə alınacaq və Allahın sevgi və razılığını əldə etməkdə bizlərə yardım edəcək!

 


 

“Mənəvi saflıq” juralından