Ən son

Əhdə vəfa

05 Mart 2010 - 14:27

Quranda əhdə vəfa

 Əhdə vəfa imanın nişanəsidir:

Allah-taala əhdə vəfalı olmağı imanlı şəxslərin xüsusiyyətlərindən biri kimi hesab edərək buyurur:

«Möminlər əmanətlərini və əhdlərini qoruyub saxlayanlardır». (Muminun-8)

Əməlisalehlərin əlaməti:

Başqa bir yerdə Allah-taala vəfalı və sədaqətli olmağı saleh əməlli şəxslərin nişanəsi kimi bilir:

«Yaxşı əməl sahibləri əhdlərinə vəfa edənlərdir...» (Bəqərə-177)

Öz vədinə sadiq olan İsmail (ə.s)

Allah-taalanın Quranda həzrət İsmail (ə)-ın adını hörmətlə yad etmək istərkən onun fəzilətli sifətlərindən biri kimi «əhdə vəfalı»-deyə xatırlaması, əhdə sadiq qalmağın nə qədər əhəmiyyət kəsb etdiyini sübut edir:

Kitabda İsmaili də yada sal! O, öz vədinə sadiq bir elçi, bir peyğəmbər idi». (Məryəm-54)

Bu ayədə əhdə vəfalı olmaq peyğəmbərlikdən əvvəl qeyd olunmuşdur. Elə bil əhdə vəfalı və sadiq qalmaq peyğəmbərliyin bünövrəsi, əsasıdır.

Hər halda Allah-taala vədə sadiq qalmanı çox ayələrdə vurğulamışdır:

«...Əhdə vəfa edin. Çünki (insan) əhd barəsində (qiyamət günü) cavab-dehdir». (İsra-34)

 

Hədislər baxımından əhdə vəfanın əhəmiyyəti

 

Hədislərdə və rəvayətlərdə də əhdə vəfa haqqında tövsiyələr edilmişdir.

Əhdə vəfalı olmaq möminin xüsusiyyətlərindəndir:

Əziz İslam Peyğəmbəri (s) buyurur: «Allaha və qiyamət gününə inanan şəxs əhdinə sadiq qalsın.»

Həzrət Əli (ə) buyurur: «Əhdə vəfalı olmaq möminlərin nişanələrindəndir».

Peyğəmbər (s) buyurur: «Vədə xilaf (sədaqətsiz) dinsizdir».

Vədə xilaf münafiqlik (ikiüzlülük) əlamətidir:

Peyğəmbərdən (s) belə bir hədis nəql olunur:«Münafiqin üç əlaməti vardır; yalançılıq, vəfasızlıq, əmanətə xəyanət».

Əhdə vəfa nəzir kimidir:

Hişam ibni Salim deyir: «İmam Sadiq (ə) buyurdu: «Mömin din qardaşına verdiyi vədə nəzir kimi yerinə yetirilməlidir. Ancaq bunda kəffarə yoxdur. Kim verdiyi vədəni yerinə yetirməzsə, Allaha qarşı çıxıb onun qəzəbinə gələr. Bu, elə Quranın buyurduğu məsələdir:

«Ey iman gətirənlər! Niyə verdiyiniz vədəni yerinə yetirmirsiniz?»

Vədə xilaf çıxmaq Allahın qəzəbinə səbəbdir:

Əmirəl-möminin (ə) Malik Əştərə yazdığı məktubda buyurur: «Xalqa söz verib yerinə yetirməməkdən çəkin. Çünki vədə xilaflıq Allahın və xalqın qəzəbinə bais olar. Belə ki, Allah-taala Quranda buyurur: «Allahın qəzəbinə bais olan şey söz verib yerinə yetirməməkdir».

Əhdə vəfa iman hüquqlarındandır:

İmam Sadiq (ə) buyurur: «Mömin möminin qardaşı, onun gözü və bələdçisi kimidir. Ona xəyanət etməz,zülm etməyi qıymaz, onu aldatmaz, ona qarşı vədəxilaf olmaz».

 

Qeyd

Ayə və hədislərdən anlaşıldığı kimi, əhdə vəfa etmək müqəddəs İslam dinində diqqət mərkəzində duran əsas məsələlərdən biridir. Çünki bu məsələyə riayət olunması, insanların həyatında intizamsızlıq və hərc-mərclik hökm sürüb bir-birinə qarşı inamsızlıq yaranar. Nəticədə isə, ictimai əlaqələrin bünövrəsi laxlayar. Bunun üçün də İslam dini əhdə vəfalı olmağı yüksək dərəcədə qiymətləndirir ki, hətta düşmənə söz verdikdə belə yerinə yetirməyi lazım bilir. İmam Sadiq (ə) buyurur: «Allah-taala üç şeydə müxalif olmağı heç kimə icazə verməmişdir; əmanəti qaytarmaqda əmanət sahibi bədxah olsa belə, əhdə vəfalı olmaqda və bədxah insan olsalar belə, ata-anaya yaxşılıq etməkdə».

Əmirəl-möminin (ə) Malik Əştərə göstəriş verir ki, düşməninə belə söz versən, gərək onu yerinə yetirəsən: «Düşməninlə əhd bağlayıb onu rahat buraxacağını söz versən, vədinə əməl et, öz sözünə hörmət qoy, əhdini qorumaq üçün canını qalxan et! Çünki vacib əməllərdən heç biri əhdə vəfa etmək kimi əhəmiyyətli deyildir. Dünyada insanlar hansı sahədə bir-birilə düz gəlməsələr də, amma bu sahədə hamının fikri eynidir. Hətta cahiliyyət dövrünün müşrikləri də ona riayət edərdilər. Çünki onlar sədaqətsizliyi, vəfasızlığı sınaqdan çıxarmışdılar. Buna görə də heç vaxt əhd-peymanını sındırma, vədə xilaf olma, düşmənini belə aldatma. Çünki axmaq və cahil adamdan başqa heç kim Allah qarşısında ədəbsizlik etməz. Allah-taala onun adı ilə bağlanan əhd-peymanı insanların ona sığınması üçün öz mərhəməti ilə bəndələrinə əmin-amanlıq nəsib edir...»

Müqəddəs islam dinində əhdə vəfa etmək hər bir şəraitdə (müharibə və yaxud sülh, müsəlman və ya qeyri-müsəlman olduğuna baxmayaraq) müsəlmanlar üçün əsas vəzifələrdən biridir. Misal üçün bəzi ayə və hədisləri burada qeyd edirik. Allah-taala Qurani-Kərimdə buyurur:

«Müqavilə bağladıqdan sonra sizə qarşı bir naqislik etməmiş (onun şərtlərini pozmamış) və sizin əleyhinizə heç kəsə yardım göstərməmiş müşriklər istisnadır. Onlarla əhdinizə axıra qədər (müddəti bitənədək) vəfa edin. Şübhəsiz ki, Allah müttəqiləri sevər!» (Tövbə-4)

Peyğəmbər (s) buyurur:

«Müsəlmanların qanının qiyməti bir-birinə bərabərdir. Onların ən kiçik dərəcəli şəxsi belə söz verirsə, bu hamı üçün əzizdir, ehtiramlıdır. Onlar yadlar qarşısında bir, mütəşəkkil və möhkəm qüdrətə malikdirlər».

 

 

Əməli Əxlaq kitabından