| iman | იმანი | ایمان | - Yayda sağlam qidalanmaq üçün 10 qızıl qayda

Qaydalara riayət etsəniz özünüzü çox gümrah hiss edəcəksiniz
Yay fəslində havaların temperaturunun artımı qida vərdişlərindəki dəyişikliklərlə birlikdə, yüksək təzyiq, ürək çatışmazlığı və.s. ürək xəstəliklərində artım müşahidə olunur. Bundan əlavə isti havalarda tərləmə nəticəsində su və meneral itgisi baş gicəllənməsi, ürəkgetmə və.s. problemlər də səbəb olur. İsti havalarda həm də qidaların xarab olması da artır və nəticədə qida yönümlü zəhərlənmələrə tez-tez rast gəlinir. Ancaq hər fəsildə oluğu kimi yayda da sağlam və düzgün qidalanma ilə tez-tez rast gəldiyimiz yuxarıdakı problemləri azaltmaq mümkündür.

1. Susamasanız da gündə 10-12 stəkan su için
Bədəndən çıxmalı olan maye normal halda idrar və tərləmə ilə çıxır. Yay aylarında isti ilə bərabər artan maye və meneral itgisinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər maye qəbul etmək çox önəmlidir. Buna görə də hər gün ən az 2-2,5 litr (10-12 stəkan) su içilməlidir. Sudan əlavə süd, ayran, soda, limanat, soyuq bitki çayları, şəkərsiz kompotlar, təzə çəkilmiş meyvə şirəsi kimi içkilər də doğru seçimdir.

2. Gündə 3 əsas yeməyi yeyərək ayaqüstü yeməklərin qarşısını alın
Sağlamlığın qorunması üçün həyatımızın hər anında düzgün qidalanma çox önəmlidir. Elə buna görə də gündə 3 əsas yemək (səhər, günorta və axşam) mütləq yeyilməlidir. Bu vaxtlarda yeməyi yemək həm qanda şəkərin miqdarının normada qalmasına, həm də gərəksiz yerə ayaqüstü yeməklər yeməyin qarşısını alacaqdır. Vaxtında yemək yemədikdə qanda şəkərin miqdarında poblemlər yaranır və insan tez acıyır. Nəticədə də insan lazım olandan çox yemək yeyir və beləliklə də bədəninə lazım olandan çox enerji toplamış olur. Bu prosesdə artıq çəkiyə gətirib çıxardır.

3. Gündəlik qidalanmanızda “4 yarpaqlı yonca” modelini tətbiq edin
Kifayət qədər və normada qidalanmaq üçün gündəlik qidanızda 4 yarpaqlı yonca modelini tətbiq edin. 4 yarpaqlı yoncanızı 4 əsas qida qrupundan təşkil edin. Hər yarpaq bir qida qrupunu təşkil etməkdədir. Bu qruplar; süd və süd məhsulları qrupu (süd, qatıq, ayran və.s.), ət-paxlalı bitkilər-yumurta-pendir, çörək- taxıl qrupu (çörək, makaron, plov, şorba...), meyvə-göyərti qrupudur.

4. Qidaları yavaş və yaxşı çeynəyərək yeyin
Doyma hissi, yemək yedikdən 15-20 dəqiqə sonra hiss edilir. Buna görə də yavaş-yavaş yemək yeməyə diqqət edin. Yemək əsnasında loxmalar arasında yeməyinizə tez-tez fasilə verin.

5. Krem, mayanez və qızartmaya əlvida deyin
Yay aylarınada krem, mayanez, yağlı souslar, qatı və yağlı qidaların, yağda qızartmaların istifadəsindən qaçmalı; yeməklərdə bitki yağları istifadə olunmalı, yemək bişirərkən qızartma və qovurma yerinə soyutam və sobada bişmə üsulları tətbiq edilməlidir. Fındıq, qoz, badam kimi yağlı qidaları gündəlik qidanızda yağın miqdarını azaldaraq istifadə edə bilərsiniz. 1 çay qaşığı yağ yerinə 10 dənə findıq, badam və ya 2 ədəd qoz yeyə bilərsiniz.

6. Vitaminli qidaların istifadəsini artırın
Yetərli dərəcədə vitamin bağırsaqların yaxşı işləməsinə kömək edir, xərçəngədən qoruyur, acma hissini gecikdirir. Beləliklə yeməklərinizdə mütləq göyərti və salat, gün ərzində 4-5 pors meyvə yeməyə çalışaraq yay aylarında orqanizmin müqavimətini artırmağa və orqanizmə kifayət qədər vitamin və mineral toplanmasına şərait yaratımış olarsınız. Qanda şəkərin miqdarını sürətlə artıran və salan qidaların seçilməsi, sadə karbonhidrat olan qənd və qənd məhsulları yerinə; taxıllı çörək, lobya kimi qidalar istifadə etməyə diqqət edin. Həftədə mütləq 1-2 dəfə quru paxlalı yeməklər yeməyə çalışın.

7. Qida zəhərlənmələrində qorunmaq üçün təmizliyə önəm verin
Xüsusilə yay aylarında artan xəstəliklərdən biri qida zəhərlənmələridir. Daha çox yayda açıq havada satılan yeməklərin istifadəsindən çəkinmək lazımdır. Tez xarab olan patensial riskli qidaların (ət, yumurta, süd, balıq və.s.) alınması, hazırlanması və bişirilməsi etaplarında təmizliyə diqqət edin.

8. Dondurma və meyvəli şirniyatlara üstünlük verin
Enerjisi çox olan qızardılmış və xəmir şirniyyatların yerinə südlü, meyvəli şirniyyatlar, dondurma və.s. yemək doğru seçimdir. Ancaq südlü, meyvəli, dondurma kimi şirin şeylər yeyərkən miqdarına fikir vermək lazımdır.

9. Açıq mətbəxə diqqət edin
Qida istifadəsində həmişə porsiyanın miqdarına diqqət etməliyik. Ancaq yay aylarında xüsusilə istirahətdə açıq mətbəxlərə üstünük verildiyi üçün çox qida qəbulu baş verir. Bu zaman öncə hazırlanmış yeməklərə göz gəzdirin, seçdiyiniz yeməklərdən az-az götürməyə çalışın, boşqabınızı doldurarkən salatlardan başlayın, xüsusilə bol yaşıllıq və göyərti ilə boşqabınızı doldurun, yemək üçün kiçik bir yer ayırın.

10. Maşın yerinə gəzinti, lift yerinə nərdivan
Həftədə 3 gün tez-tez yol getsəniz, üzsəniz, yüngül idman hərəkətləri etsəniz bu sizi yayın yorğunluğundan qoruyacaqdır. Əgər “vaxtım yoxdur” deyirsinizsə, ayaqla gedə biləcəyiniz yerlərə maşınla getməyin, liftdən istifadə etmək əvəzinə nərdivanlardan istifadə edin.